Jo-Ann With
'Ontbreken van harde kpi's is geen excuus'
Jo-Ann With (ARE): Biodiversiteit vraagt nu om actie, om doen

Biodiversiteit speelt een steeds grotere rol in de vastgoedsector. Het onderwerp negeren kan niet meer, maar hoe omarm je het? Jo-Ann With, medewerker Duurzaamheid, schreef er voor Achmea Real Estate een position paper over, samen met Jolien de Jongh en Joost de Baaij. “Het is niet logisch om alles in de theorie te vatten. Het is logischer om er simpelweg mee te beginnen.“
Biodiversiteit is een onderwerp dat volop leeft in de vastgoedbranche, maar is voor veel partijen ook nog vrij nieuw, concludeert With. “De markt is nog zoekende hoe we ermee om moeten gaan en definiëren wat het eigenlijk is. Vergelijk het met CO₂-uitstoot. Daar hebben we nu meetbare kaders en normen voor. Tien jaar geleden nog niet. In die situatie verkeert biodiversiteit nu. Wanneer is er sprake van genoeg biodiversiteit? En hoe moeten wij ermee omgaan?”
With is de afgelopen maanden met haar collega's druk bezig geweest om een zo compleet mogelijk beeld te schetsen van het onderwerp. Tijdens haar onderzoek viel het haar op dat er vanuit regelgeving en compliance steeds meer aandacht komt voor biodiversiteit. “Regelgeving rondom biodiversiteit wordt strenger. Het staat steeds hoger op de agenda van overheden en financiële toezichthouders. De EU Green Deal zet biodiversiteit stevig op de beleidsagenda, terwijl de CSRD bedrijven verplicht te rapporteren over materiele biodiversiteitsimpact, afhankelijkheden en risico’s. Het Network for Greening the Financial System waarschuwde eerder al dat biodiversiteitsverlies een bedreiging vormt voor de financiële stabiliteit. De druk op de sector om transparant te zijn over natuurimpact wordt groter. Zo verplicht de Finance for Biodiversity Pledge ondertekenaars om biodiversiteit te integreren in beleggingsbeslissingen en risicobeoordelingen. De juiste stappen worden dus gezet.”
Afhankelijk en medeverantwoordelijk
Om de impact op vastgoed te kunnen duiden, is het belangrijk om te begrijpen wat biodiversiteit inhoudt. “Het vormt de ecologische onderlaag van onze leefomgeving en is direct verbonden met de kwaliteit, waarde en toekomstbestendigheid van vastgoed", legt With uit. “In dit systeem hebben we vier hoofddomeinen: land, zoetwater, de atmosfeer en zeeën/oceanen. Elk domein heeft weer verschillende ecosystemen, zoals bossen, moerassen of graslanden. Dat is allemaal met elkaar verbonden en zorgen voor stabiliteit en het functioneren van onze leefomgeving. Als samenleving maar ook vastgoedbranche maken we deel uit van dit systeem. We zijn ervan afhankelijk en hebben dus medeverantwoordelijkheid om het systeem in orde te houden.”
Fysieke en financiële risico's
Een verstoring van de ecosystemen en dus ook de biodiversiteit, kan zowel fysieke als financiële risico's met zich meebrengen. With: “Als er in de buurt van het vastgoed een schraal gebied ligt met weinig planten en diversiteit, dan kan dat een risico zijn voor het object en de gebruikers. Bijvoorbeeld overstromingsgevaar doordat water niet goed weg kan stromen of brandgevaar door hittestress. Dit resulteert uiteindelijk ook in een negatieve impact op de waardering, voor institutionele beleggers een groot risico. Financiële instellingen beginnen klimaatgevoeligheid en biodiversiteitsrisico's in toenemende mate mee te nemen in waarderingen en financieringsvoorwaarden.”
Het nadenken over biodiversiteit moet in vastgoedprojecten geen handeling achteraf worden, stelt With. “Bij nieuwbouw moet direct worden nagedacht over de rol van biodiversiteit. Dus niet alleen nadenken over hoe een pand eruit komt te zien, maar ook wat het doet. Wat kunnen bomen doen in zo'n gebied? Hoe wordt regenwater opgevangen en afgevoerd? Nu worden dergelijke vragen vaak pas op het einde meegenomen, maar je maakt meer impact als je het vroegtijdig meeneemt in het proces. Bovendien zijn aanpassingen achteraf vaak duurder.”
In actie komen
Op het moment dat een bouwer, ontwikkelaar of investment manager heeft gedefinieerd wat biodiversiteit betekent en het voor de organisatie in kaart heeft gebracht, is het tijd om in actie te komen. With: “Het is niet logisch om alles in de theorie te vatten. Het is logischer om er simpelweg mee te beginnen. Bij nieuwbouwprojecten, maar ook in de bestaande bouw. Ecologen, innoverende tuinarchitecten en hoveniers zijn hier in toenemende mate ook mee bezig. Werk met hen samen, daarmee versterk je elkaar. Het is ook een kwestie van uitproberen en kijken wat wel en niet werkt. Hoe reageert de natuur op bepaalde ingrepen? Die lessen kun je weer meenemen naar het volgende project.”
Verschillend vakjargon
De blik op de lange termijn vindt With ook belangrijk. “Natuurlijk moet je de regels naleven en biodiversiteit steeds vaker ook meenemen in je rapportage. Maar de bedoeling vanuit de rapportage is ook dat je inzicht krijgt in waarin de verbetermogelijkheden liggen. Het levert vaak concrete punten op. Biodiversiteit moet je dus in kaart brengen, vervolgens gaan testen, evalueren en wederom uitproberen. Op deze manier begint het steeds meer te leven.”
In kaart brengen
Dit alles leg je vast in de beleids- en strategieplannen. With: “Als je dat als organisatie nog niet hebt gedaan, wordt het hoog tijd om dit te doen. Je moet in kaart brengen wat je afhankelijkheden zijn met de natuur en daarbij aangeven hoe je hiermee omgaat. Daarbij is het nog niet gek als je dat nog niet kunt vatten in keiharde cijfers. Je kunt wel zeggen: ‘We gaan elk jaar tien procent meer groen toevoegen'. Het voelt een beetje onnatuurlijk om geen harde KPI's te hebben, maar het is op dit moment belangrijker om ermee aan de slag te gaan dan alles eerst tot drie cijfers achter de komma uit te rekenen.”
“Zoek ook elkaar op", benadrukt With. “Bij veel partijen in de sector leven op dit moment veelal dezelfde vragen. Niemand weet nog precies hoe ze het onderwerp biodiversiteit moeten vatten. Door gezamenlijk naar dit vraagstuk te kijken, voorkom je dubbel werk. En betrek gemeenten erbij. Zij formuleren vaak ambitieuze biodiversiteitsdoelen, maar missen middelen om deze te realiseren. Marktpartijen hebben deze middelen veelal wel. Leg prestatieafspraken of gezamenlijke projectplannen vervolgens vast. Op die manier krijg je een gedeeld eigenaarschap en neemt de maatschappelijke impact toe.”

Vastgoedpartijen kunnen een flink aantal biodiversiteitsmaatregelen nemen. Van quick wins tot aan structurele aanpak. De quick wins zijn laagdrempelig en snel te implementeren. De structurele maatregelen vragen meer afstemming of investering, maar bieden langdurige impact.
Quick wins:
- Groene daken en gevels
- Nestkasten en insectenhotels
- Inheemse beplanting bij renovatie
- Biodiversiteit in onderhoudsbestekken
- Gebruikmaken van subsidies of groene financiering
- Natuurinclusieve quick scans bij nieuwe projecten
- Screening bestaande portefeuille op groene potentie
- Natuurinclusieve inrichting van openbare ruimte
- Selectie van partners op biodiversiteitsprestaties
- Bewustwording onder huurders over groenbeheer
Structurele aanpak:
- Stedelijke biodiversiteitsstrategieën
- Ecologische corridors en stedelijke groennetwerken
- Natuurinclusieve gebiedsvisies met gemeenten en regio’s
- Biodiversiteitsdoelen opnemen in prestatieafspraken en convenanten
- Opname biodiversiteit in waarderings- en taxatieprocessen
- Monitoring met AI, remote sensing of Natural Capital Model
- Langetermijnpartnerschappen met commerciële huurders
- Deelname aan stedelijke of regionale biodiversiteitsagenda’s
- Investeren in ecosysteemherstel (bijv. waterkwaliteit of bodemleven)
- Verankering van biodiversiteit in duurzaamheidsrapportages (CSRD/TNFD)